ساختار سازمانی چیست و انواع آن کدام اند؟ (بخش دوم) 4 مدل ساختار

ساختار سازمانی
  • ساختار سازمانی چیست؟

    ساختار سازمانی شیوه‌ای است که به وسیله آن فعالیت‌های سازمانی تقسیم، سازماندهی و هماهنگ می‌شوند. سازمان‌ها، ساختارهایی را به وجود می‌آورند تا فعالیت‌های عوامل انجام کار را هماهنگ کرده و کارهای اعضاء را کنترل کنند. ساختار سازمانی تصریح می‌کند که وظایف، چگونه تخصیص داده شوند، چه شخصی به چه کسی گزارش دهد و سازوکارهای هماهنگی رسمی، همچنین الگوهای تعاملی سازمانی که باید رعایت شوند کدامند.

    ساختار سازمانی تعیین‌کننده روابط رسمی و نشان دهنده سطوحی است که در سلسله مراتب اداری وجود دارد و حیطه کنترل مدیران را مشخص می‌کند. همچنین ساختار سازمانی دربرگیرنده طرح سیستم‌هایی است که به وسیله آن‌ها همه واحدها یکپارچه می‌شوند و در نتیجه ارتباط در سازمان تضمین خواهد شد.

    ساختار سازمانی تحت تاثیر راهبردها، اهداف، محیط جغرافیای سازمان فن آوری ، اندازه و تکنولوژی سازمان قرار می گیرد. بنابراین ساختار سازمانی چارچوبی است که مدیریان برای تقسیم و هماهنگی فعالیت های اعضای سازمان تشکیل شده است.سازمان های مختلف ساختار های متفاوتی دارند پس استراتژی ها و محیط متفاوتی نیز دنبال می کنند.

    در نتیجه ساختار سازمانی راهی است که یک سازمان برای نظم دادن به کارکنان و کارها در پیش می‌گیرد تا بتواند از این طریق وظایف را به بهترین شکل انجام دهد و به اهدافش تعیین شده ی خود برسد.

    اندازه سازمان بسیار متفاوت است بعضی از سازمان ها اگر کوچک باشند زیاد نیاز به ساختار پیدا نمی کنند ولی سازمان ها بزرگ نیازمند ساختار سازمانی هستند.

    عواملی که باعث بهتر شدن ساختار یک سازمان می شود:

    1. پراکندگی سازمان
    2. درامد
    3. اندازه سازمان
    4. تعداد کارکنان
    5. امکانات
    6. نوع کسب و کاری که سازمان به آن مشغول است
    7. منابع مربوط به کسب و کارشان که چه ندازه در اخیتار دارند

    در طی برنامه ریزی ساختار سازمانی باید این سه مورد مورد توجه واقع شود:

    1.ساختار سازمانی تعیین کننده ی روابط رسمی در سازمان است و نشان دهنده ی تمامی سطح هایی است که در سلسله مراتب سازمان وجود دارد.

    2.ساختار سازمانی جایگاه هر شخصی که به صورت گروهی در سازمان یا شرکت کار می کند تعیین می کند و به تقسیم بندی واحدهایی که در کل سازمان وجود دارد می پردازد.

    3.ساختار سازمانی دارای طرح سیستم هایی است که باعث ایجاد تعادل، هماهنگی و یکپارچه سازی در همه واحدها می شود.

    اصلاح ساختار سازمانی

    ساختار سازمانی

    انواع ساختار سازمانی

    1-ساختار ساده

    ساختار ساده نوعی از سازمان است که مدیر تمام تصمیمات را خودش به صورت مستقیم می گیرد و ناظر بر همه فعالیت هایی است که در سازمان انجام می شود.

    این ساختار دارای وظایف تخصصی و نقش های محدود است و سیستم اطلاعاتی آن غیر پیشرفته است ومدیران به صورت مستقیم تصمیم گیری می کنند

    ویژگی های ساختار ساده

    1.پیچیدگی کم(نقش های محدود)

    2.رسمیت کم(سیستم غیر پیشرفته)

    3تمرکز زیاد(فقط مدیران تصمیم گیرنده هستند)

    ساختار ساده برای موارد زیر مناسب است
    1. سازمان های کوچک
    2. سازمان های در حال شکل گیری
    3. محیط های ساده
    4. سازمان های مقابله با بحران های محیطی
    5. مدیر ارشد مالک سازمان باشد
    مزایا ساختار ساده
    1. شکل گیری سریع آن
    2. انعطاف پذیری
    3. مسئولیت مشخص هر یک از افراد
    4. اهداف مشخص هر یک از افراد

    2-ساختار وظیفه ای

    وقتی که سازمان ها بزرگتر می شوند و وظایف و فعالیتشان نیز پیچیده تر می شود بنابرین به جای استفاده از ساختار سازمانی ساده، ساختار وطیفه ای را انتخاب می کینم. ساختار وطیفه ای مناسب شرکت های بزرگ با تنوع کاری پایین است و سازمان دارای یک یا چندین مدیر که هر یک بر اساس تخصص و فعالیت هایی که باید در شرکت انجام شود گروه بندی می شود.

    مانند: شرکت های تولیدی، حسابداری، بازاریابی و توسعه و تحقیق، مهندسی و منابع انسانی است. این ساختار، فرصت انجام فعاليت های تخصصی را فراهم می کند و موجب ایجاد خلاقیت و توسعه ایده ها می شود.

    به دليل وجود فعاليت ها و وظایف متفاوتی که می تواند مانع ارتباط و هماهنگی شود، وظيفه اصلی مدیر اجرایی در این ساختار، تصميم گيری است. شرکت های توليدی مثل: خودرو سازی، فولاد که دارای استانداردهای انجام کار می باشند

    شرکت های خدماتی مثل: ادارات پست که به کارکنان، کارهای مشخص و تکراری، که در آن شغل متخصص شده اند با دستورالعمل های مشخص واگذار شده است.

    ساختار وظیفه ای برای موارد زیر مناسب است
    1. سازمان های بزرگ
    2. شرکت های دارای تولیدات زیاد
    3. محیط ساده
    4. کارهای تکراری و استاندارد شده
    مزایای ساختار وظیفه ای
    1. کاهش هزینه
    2. کارایی بالاتر
    3. تخصصی شدن وظایف
    4. تصمیم گیری های سریعتر
    انواع ساختار سازمانی متناسب با نوع و اندازه سازمان

    ساختار سازمانی

    3-ساختار بخشی

    ساختار بخشی انواع مختلی دارد مانند:

    1. ساختار بخشی بر اساس منطقه جغرافیایی
    2. ساختار بخشی بر اساس محصول
    3. ساختار بخشی بر اساس مشتری
    4. ساختار بخشی بر اساس فرایند

    وقتی که شرکت به رشد بالای می رسد طبیعتا دارای محصولات و بازار های متنوع می شود برای ایجاد کنترل و هماهنگی بیشتر عملیات و ایجاد محیطی رقابتی شرکت به ساختار چند بخشی رو می آورد.

    ساختار بخشی به صورتی است که شامل تقسیم فعالیت ها به طوری که هر بخش آن به صورت جداگانه دارای سود و بازدهی مربوط به خود است. شرکت اصلی مسولیت هر یک از بخش ها را تعیین می کند و برای هر یک از بخش های مدیری نیز انتخاب می کند. بنابراین به دلیل اینکه در سطح بین المللی تنوع سازمان ها زیاد هستند از این ساختار اغلب استفاده می شود.

    ساختار بخشی برای موارد زیر مناسب است
    1. سازمان های بزرگ
    2. سازمان یا شرکت با محصولات و بازار متنوع
    3. محیط های با پیچیدگی کم
    4. استاندارد کردن محصولات و فرایند های مرتبط
    مزایای ساختار بخشی
    1. راهی مناسب برای تربیت و آموزش مدیران
    2. مطلع شدن مدیران از نتایج کار خود
    3. عملکرد ضعیف هر بخش بر بخشی دیگر تاثیر زیادی نمی گذارد

    4-ساختار ماتریسی

    در ساختار ماتریسی به این صورت است که احتمالا دو یا چندین مدیر داشته باشند و کارمندان مجبور باشند به آن ها گزارش بدهند.

    ساختار ماتریسی به نوعی چالش برانگیز است چون احتمالا گزارش دهی به چندین مدیر و ایجاد ارتباط با آن ها کمی مشکل باشد پس به همین دلیل است که باید کارمندان وطایف و مسئولیت های خود را به خوبی بشناسند.

    مزایا ساختار ماتریسی
    1. به اشتراک گذاشتن اطلاع و دانش کارمندان با افراد دیگر
    2. درک و ارتباط بیشتر هر یک از افراد
    3. گسترش و توسعه مهارت ها

    برای کسب اطلاعات بیستر در مورد سازمان ها مقالات زیر را بخوانید

    ساختار سازمانی چیست و انواع آن کدام اند؟ (بخش اول)
    اصلاح ساختار سازمان و روند ها
    طرح کسب و کار (بیزینس پلن) چیست؟ و انواع آن
    تدوین برنامه و بودجه سالانه و داشبورد مدیریتی BI
    برای دریافت مشاوره حضوری رایگان در خصوص اصلاح ساختار سازمانی مجموعه خود، تماس بگیرید.

    لینک تماس مستقیم تلفنی

    فاطمه حسین زاده

    مطالب زیر را حتما بخوانید:

      چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه اشخاص مدیر، نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد. چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد. چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد. چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد. چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد. 

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

    لینک کوتاه: