ساختار سازمانی ماتریسی، انواع و مزایا و معایب آن

  • در مقاله قبلی ساختار سازمانی ارگانیک را بررسی کردیم و در این مقاله، به بررسی ساختار سازمانی ماتریسی، مزایا و معایب نمودار ماتریسی و روش‌های پیاده‌سازی آن‌ها میپردازیم.

    ساختار سازمانی شامل چندین عنصر است که شامل تعریف مأموریت، اهداف و استراتژی‌های سازمان، تعریف وظایف و مسئولیت‌ های هر بخش و بخش‌های مختلف سازمان، ارتباطات داخلی و خارجی سازمان، فرآیند های کاری و تصمیم‌گیری‌ های سازمان است.

    نمودار سازمانی به عنوان یکی از مهمترین عناصر در موفقیت هر سازمان شناخته می‌شود. ساختار سازمانی شامل الگوهایی است که نحوه تقسیم کار، ارتباطات و مسئولیت‌ها را بین اعضای سازمان تعیین می‌کند. هدف اصلی ساختار سازمانی، بهبود کارایی و عملکرد سازمان با تأمین ارتباطات و هماهنگی بهینه بین اعضای آن است.

    ساختار سازمانی ماتریسی چیست؟

    نمودار ماتریسی، نوعی ساختار سازمانی است که در آن کارکنان به صورت تیمی برای پروژه‌های خاصی کار می‌کنند. در این ساختار، هر کارمند دو مدیر دارد: مدیر پروژه و مدیر بخش. مدیر پروژه مسئولیت مدیریت پروژه را دارد و مدیر بخش مسئولیت مدیریت بخش را بر عهده دارد. این ساختار به دلیل افزایش کارآمدی و بهبود کیفیت پروژه‌ها، در بسیاری از شرکت‌ها و سازمان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

    ساختار سازمانی ماتریسی

    ساختار سازمانی ماتریسی به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود:

    1. ساختار سازمانی ماتریسی قوی:
    در این نوع ساختار، مدیر پروژه بیشترین قدرت را دارد و مدیر بخش فقط به عنوان مشاور عمل می‌کند. این نوع ساختار برای پروژه‌های بزرگ و پیچیده که نیاز به مدیریت مستقل دارند، مناسب است.

    مقاله پیشنهادی:   بازار آتی سکه(3) سود و زیان در آتی سکه

    2. ساختار سازمانی ماتریسی ضعیف:
    در این نوع ساختار، مدیر بخش بیشترین قدرت را دارد و مدیر پروژه فقط به عنوان مشاور عمل می‌کند. این نوع ساختار برای پروژه‌های کوچک و کم‌پیچید مناسب است.

    اهمیت ساختار سازمانی ماتریسی

    نمودار ماتریسی به دلیل وجود چندین سلسله مراتبی در سازمان، به عنوان یک چارت پیچیده شناخته می‌شود. در این ساختار، کارمندان به صورت موازی در بخش‌های مختلف سازمان کار می‌کنند و همچنین به عنوان یک تیم در پروژه‌های خاص همکاری می‌کنند. برخلاف ساختار سلسله مراتبی، در نمودار ماتریسی، قدرت تصمیم گیری و اجرایی در دست کارمندان است و نه در دست مدیران.

    اهمیت ساختار سازمان ماتریسی به دلیل مزایای زیر است:

    ۱- افزایش تعامل و همکاری بین بخش‌های مختلف سازمان

    ۲- افزایش کارآیی و بهبود عملکرد سازمان

    ۳- افزایش انعطاف پذیری در برابر تغییرات و نوآوری

    ۴- افزایش قدرت تصمیم گیری و اجرایی در دست کارمندان

    ۵- افزایش احساس مسئولیت و انگیزه کارکنان به دلیل داشتن قدرت تصمیم گیری بیشتر.

    به طور کلی، ساختار سازمانی ماتریسی به عنوان یک ساختار پیچیده و موثر در سازمان‌های بزرگ شناخته می‌شود که با تدوین استراتژی های ساختار سازمانی، بهبود عملکرد و افزایش تعامل در سازمان را به همراه دارد.

    مقاله پیشنهادی:   هزینه مبادله، فقدانی در نظریات نئوکلاسیک

    مزایای ساختار سازمانی ماتریسی

    1- افزایش تعامل و همکاری بین بخش‌های مختلف سازمان: در نمودار ماتریسی، کارمندان در پروژه‌های خاص به عنوان یک تیم همکاری می‌کنند. این باعث افزایش تعامل و همکاری بین بخش‌های مختلف سازمان می‌شود.

    2- افزایش کارآیی و بهبود عملکرد سازمان: در نمودار ماتریسی، کارمندان به صورت موازی در بخش‌های مختلف سازمان کار می‌کنند و همچنین در پروژه‌های خاص همکاری می‌کنند. این باعث افزایش کارآیی و بهبود عملکرد سازمان می‌شود.

    3- افزایش انعطاف پذیری در برابر تغییرات و نوآوری: در ساختار ماتریسی، کارمندان قدرت تصمیم گیری و اجرایی دارند که باعث افزایش انعطاف پذیری در برابر تغییرات و نوآوری می‌شود.

    4- افزایش قدرت تصمیم گیری و اجرایی در دست کارمندان: در ساختار ماتریسی، قدرت تصمیم گیری و اجرایی در دست کارمندان است و نه در دست مدیران. این باعث افزایش قدرت تصمیم گیری و اجرایی در دست کارمندان می‌شود.

    5- افزایش احساس مسئولیت و انگیزه کارکنان به دلیل داشتن قدرت تصمیم گیری بیشتر: در ساختار ماتریسی، کارمندان قدرت تصمیم گیری و اجرایی دارند که باعث افزایش احساس مسئولیت و انگیزه کارکنان به دلیل داشتن قدرت تصمیم گیری بیشتر می‌شود.

    معایب ساختار سازمانی ماتریسی

    1- پیچیدگی و مشکلات در مدیریت: ساختار ماتریسی بسیار پیچیده است و نیاز به مدیریت دقیق و کارآمد دارد. این باعث مشکلات در مدیریت و کنترل پروژه‌ها و تصمیمات مشترک می‌شود.

    مقاله پیشنهادی:   آموزش قراردادهای اختیار معامله زعفران

    2- اختلاف در اولویت‌ها: در نمودار ماتریسی، کارمندان همزمان به چند پروژه مختلف در بخش‌های مختلف سازمان مشغول هستند. این باعث اختلاف در اولویت‌ها و تمرکز بر روی پروژه‌های مختلف می‌شود.

    3- نقص در ارتباطات: ساختار ماتریسی باعث افزایش تعامل و همکاری بین بخش‌های مختلف سازمان می‌شود، اما اگر ارتباطات بین بخش‌ها به خوبی برقرار نشود، باعث نقص در ارتباطات و هماهنگی بین پروژه‌های مختلف می‌شود.

    4- افزایش هزینه‌ها: ساختار ماتریسی به دلیل پیچیدگی و نیاز به مدیریت دقیق، هزینه‌های بیشتری نسبت به سایر ساختارهای سازمانی دارد.

    5- اختلاف در مسئولیت‌ها: در نمودار ماتریسی، کارمندان قدرت تصمیم گیری و اجرایی دارند که باعث اختلاف در مسئولیت‌ها و تصمیمات مشترک می‌شود. این باعث می‌شود که هر کارمند برای پروژه خود تلاش کند و این باعث افزایش رقابت بین کارمندان می‌شود.

    نتیجه گیری

    نمودار ماتریسی باعث افزایش همکاری و تعامل بین بخش‌های مختلف سازمان می‌شود، اما با مشکلاتی همراه است. این ساختار پیچیده است و نیاز به مدیریت دقیق دارد. همچنین، اختلاف در اولویت‌ها، نقص در ارتباطات، افزایش هزینه‌ها و اختلاف در مسئولیت‌ها از مشکلات آن هستند. برای موفقیت در ساختار ماتریسی، نیاز به هماهنگی و همکاری بین بخش‌ها و کارمندان و همچنین تعیین مسئولیت‌ های دقیق و تصمیمات مشترک است و در صورت مواجه شدن با شکست یا کاهش سودآوری می توان اقدام به اصلاح ساختار سازمانی بکنیم.

    میانگین امتیازات ۵ از ۵
    از مجموع ۴ رای
    فاطمه حسین زاده

    مطالب زیر را حتما بخوانید:

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    لینک کوتاه: